Wanneer de kantonrechter een onderbewindstelling uitspreekt op grond van artikel 1:431 e.v. BW, zijn aan deze wettelijke maatregel kosten verbonden. Hoewel de rechthebbende deze kosten in beginsel zelf draagt, biedt de Participatiewet een vangnet voor personen met een beperkt inkomen en vermogen. Via de bijzondere bijstand kan de gemeente worden verzocht deze maandelijkse lasten en de eenmalige intakekosten over te nemen.
De wettelijke tarieven en de draagkrachttoets
De tarieven voor beschermingsbewind worden jaarlijks landelijk vastgesteld door het Ministerie van Justitie en Veiligheid, ook wel bekend als de LOVCK&T-tarieven. Deze standaardisering zorgt voor rechtszekerheid en transparantie bij de financiële afwikkeling van de maatregel door de bewindvoerder. Omdat beschermingsbewind een beschermingsmaatregel is en geen traject voor een separaat wettelijk hulptraject, richt de financiering zich puur op de uitvoering van het beheer van goederen en vermogen.
Bij de toetsing door de gemeente wordt gekeken naar de individuele draagkracht van de rechthebbende om te bepalen of een vergoeding gerechtvaardigd is. Indien het inkomen rond de bijstandsnorm ligt en er geen sprake is van aanzienlijk eigen vermogen, kent de gemeente de bijzondere bijstand doorgaans toe. De bewindvoerder dient hiertoe een aanvraag in bij de gemeente in de woonplaats waar de onderbewindgestelde ingeschreven staat.
De rol van de kantonrechter en de beschikking
Voordat bijzondere bijstand voor de kosten van bewind kan worden aangevraagd, moet er een geldige beschikking van de kantonrechter liggen. De rechter stelt in dit document vast dat beschermingsbewind noodzakelijk is vanwege de lichamelijke of geestelijke toestand van de betrokkene of vanwege een complexe financiële situatie waarin bescherming noodzakelijk is. Deze rechterlijke uitspraak dient als bewijsstuk voor de gemeente dat de kosten noodzakelijk en rechtmatig zijn.
De gemeente volgt in de meeste gevallen de noodzaak die door de kantonrechter is vastgesteld, waardoor de toetsing zich voornamelijk toespitst op de financiële parameters. Het is van belang dat de aanvraag voor bijzondere bijstand tijdig wordt ingediend, bij voorkeur direct nadat de beschikking is ontvangen en de bewindvoerder is benoemd. Gemeenten hanteren vaak strikte termijnen en kennen vergoedingen zelden met een lange terugwerkende kracht toe.
Aanvraagprocedure en verplichtingen
Gedurende het bewind voert de professioneel bewindvoerder de regie over de aanvraag van de bijzondere bijstand, waarbij de rechthebbende alle benodigde inkomensgegevens dient aan te leveren. De beschikking van de kantonrechter vermeldt ook of er sprake is van een 'regulier' bewind of bewind met een complexe financiële situatie, aangezien hiervoor verschillende tarieven gelden. De gemeente controleert of de geclaimde kosten overeenkomen met deze specifieke kwalificatie in het bewindsregister.
Mocht het inkomen of vermogen van de onderbewindgestelde gedurende de looptijd van de maatregel stijgen, dan kan dit gevolgen hebben voor de toekenning van de bijstand. De informatieplicht is hierbij essentieel; wijzigingen in de financiële situatie moeten onverwijld aan de gemeente worden doorgegeven om terugvorderingen te voorkomen. Zie ook het artikel over kosten en tarieven beschermingsbewind voor een gedetailleerd overzicht van de actuele bedragen die voor vergoeding in aanmerking komen.
Veelgestelde vragen
- Wat gebeurt er als mijn inkomen stijgt tijdens het bewind?
- Wanneer uw inkomen stijgt boven de gemeentelijke inkomensgrens, kan de draagkracht opnieuw worden berekend. Dit kan betekenen dat de bijzondere bijstand wordt beëindigd en u de kosten voortaan zelf betaalt vanuit uw eigen budget. De bewindvoerder ziet erop toe dat deze wijziging correct wordt verwerkt in uw financieel plan.
- Worden ook de griffierechten vergoed door de gemeente?
- Ja, in veel gevallen kan voor de eenmalige griffierechten die aan de rechtbank betaald moeten worden bij de start van het bewind ook bijzondere bijstand worden aangevraagd. Dit valt onder de noodzakelijke kosten die direct voortvloeien uit de instelling van de maatregel door de kantonrechter. Zie ook het artikel over hoe de aanvraag verloopt voor meer details over het proces.
- Moet ik de bijzondere bijstand voor bewind zelf aanvragen?
- Nee, bij een professionele onderbewindstelling verzorgt de bewindvoerder doorgaans de volledige aanvraag en de jaarlijkse verlenging bij de gemeente. U bent enkel verantwoordelijk voor het tijdig aanleveren van de gevraagde documenten betreffende uw inkomen en vermogen. De bewindvoerder communiceert namens u met de sociale dienst over de afhandeling.