Wanneer iemand die onder beschermingsbewind staat komt te overlijden, heeft dit directe juridische gevolgen voor zowel de bewindvoerder als de nabestaanden. Op grond van de wet eindigt de maatregel van rechtswege op het moment van overlijden, waardoor de bevoegdheden van de bewindvoerder direct worden ingeperkt. Het is voor familieleden essentieel om te begrijpen waar de verantwoordelijkheid van de bewindvoerder ophoudt en waar die van de erfgenamen begint.
Het juridische einde van de bewindvoering
Volgens de bepalingen in Boek 1, titel 19 van het Burgerlijk Wetboek eindigt de taak van de bewindvoerder op het moment dat de onderbewindgestelde komt te overlijden. Vanaf dat tijdstip is de bewindvoerder niet langer bevoegd om betalingen te verrichten of rechtshandelingen uit te voeren namens de overledene. De rekeningen worden doorgaans geblokkeerd door de bank totdat er een verklaring van erfrecht is overlegd door de nabestaanden. Dit betekent dat de dagelijkse financiële zorg, die tot dan toe bij de bewindvoerder lag, direct overgaat op de gezamenlijke erfgenamen.
De kantonrechter wordt door de bewindvoerder op de hoogte gesteld van het overlijden door middel van een kopie van de akte van overlijden. Hoewel de actieve beheertaken stoppen, blijft er een wettelijke plicht voor de bewindvoerder om de lopende zaken ordentelijk over te dragen. Het is hierbij van belang te benadrukken dat beschermingsbewind een maatregel is ter bescherming van de levende rechthebbende en dus niet doorloopt in de fase van de nalatenschapswikkeling.
De eindrekening en verantwoording
De laatste officiële handeling van de bewindvoerder is het opstellen van de eindrekening en verantwoording, die moet worden ingediend bij de kantonrechter. In dit document legt de bewindvoerder over de laatste periode van het bewind verantwoording af over het gevoerde beheer en de stand van het vermogen op de dag van overlijden. De erfgenamen treden in de rechten van de overledene en moeten dit document voor akkoord tekenen voordat de bewindvoerder definitief door de rechtbank wordt gedéchargeerd.
Indien de erfgenamen de nalatenschap beneficiair hebben aanvaard of als er onduidelijkheid is over de erfopvolging, kan dit proces enige tijd in beslag nemen. De bewindvoerder heeft na het overlijden geen zeggenschap meer over de uitvaarthulpmiddelen of de verdeling van de inboedel, tenzij hij specifiek in een testament als executeur is aangewezen. Voor meer informatie over de algemene procedures rondom de afsluiting van het dossier, verwijzen wij u naar het artikel over de beëindiging van beschermingsbewind.
Verantwoordelijkheid voor de uitvaartkosten
Een veelvoorkomend misverstand is dat de bewindvoerder de uitvaart moet regelen of betalen uit het resterende bewindvermogen. Omdat de bevoegdheid eindigt bij overlijden, mag de bewindvoerder geen facturen meer betalen, ook niet voor de begrafenis of crematie, tenzij er voor het overlijden al specifieke afspraken waren gemaakt of er een uitvaartverzekering aanwezig is. De kosten van de uitvaart zijn een schuld van de nalatenschap en dienen door de erfgenamen of uit de erfenis te worden voldaan.
Het is raadzaam voor familieleden om in een vroeg stadium contact op te nemen met de bewindvoerder om te verifiëren of er voorzieningen zijn getroffen voor de kosten na overlijden. Hoewel de bewindvoerder niet bevoegd is om de uitvaart te organiseren, kan hij wel informatie verstrekken over eventuele polissen die tijdens het bewind in beheer waren. Zie in dit kader ook de informatie over wat er gebeurt met erfenissen onder bewind voor een breder perspectief op vermogensovergang.
Veelgestelde vragen
- Mag de bewindvoerder nog rekeningen betalen na het overlijden?
- Nee, de wettelijke bevoegdheid van de bewindvoerder stopt onmiddellijk op het moment van overlijden volgens artikel 1:431 e.v. BW. Alle lopende machtigingen vervallen en de financiële afwikkeling komt in handen van de erfgenamen of een executeur.
- Wie controleert de bewindvoerder na het overlijden?
- De kantonrechter houdt toezicht op de laatste fase door de eindrekening en verantwoording te toetsen. De erfgenamen moeten dit overzicht controleren en ondertekenen voordat de bewindvoerder formeel wordt ontslagen van zijn taken.
- Wat gebeurt er met het saldo op de leefgeldrekening?
- Het saldo op zowel de beheerrekening als de leefgeldrekening valt op het moment van overlijden in de nalatenschap. De bewindvoerder draagt het beheer van deze saldi over aan de gezamenlijke erfgenamen zodra de verklaring van erfrecht beschikbaar is.